Chimera z Arezzo – między mitem, a wotywną rzeźbą etruską.

Chimera z Arezzo – między mitem, a wotywną rzeźbą etruską.

Badając sztukę i historię, możemy z powodzeniem stwierdzić, że mity, legendy i wierzenia różnych kultur wzajemnie się przenikały. Chimera z Arezzo, datowana na I połowę IV w. p.n.e., jest jednym z najciekawszych przykładów takiej syntezy. Wywodzi się z kultury etruskiej, ale sama postać chimery ma swe korzenie w micie greckim.

Rzeźba została odkryta 15 listopada 1553 r. nieopodal bramy Porta San Lorentino w Arezzo we Włoszech. Na przedniej łapie chimery widnieje inskrypcja w języku etruskim TINSCVIL, zwykle tłumaczona jako „ofiara (dana) Tin i a” — co świadczy o możliwym charakterze wotywnym rzeźby.

Tinia był najważniejszym bóstwem etruskim — bogiem nieba, burzy i piorunów, odpowiednikiem greckiego Zeusa czy rzymskiego Jowisza. Dodając do tego wizerunek chimery — potwora z głową lwa, ciałem kozy i ogonem węża (postać wywodząca się z mitu greckiego) — mamy jasny przykład przenikania się mitologii greckiej i lokalnego kultu etruskiego.

Chimera w micie greckim została pokonana przez Bellerofonta, który zaatakował bestię na swoim skrzydlatym koniu Pegazie. W tym kontekście rzeźba mogła stanowić fragment sceny figuralnej: Chimera – Pegaz – Bellerofont.

Losy rzeźby po odkryciu i prace konserwatorskie

Po wydobyciu rzeźbę kupił książę Cosimo I Medyceusz, który włączył ją do swojej kolekcji w Palazzo Vecchio, a z czasem przeniósł do Uffizi, a ostatecznie do Narodowego Muzeum Archeologicznego we Florencji (Museo Archeologico Nazionale di Firenze).

Gdy rzeźba została odkryta, brakowało lewej przedniej i tylnej łapy, ogon był uszkodzony, część detali zniszczona. W 1785 r. Francesco Carradori wykonał nowy ogon. Ponadto łapy po stronie lewej zostały uzupełnione w późniejszym czasie odlewami z brązu lub dodatkowymi materiałami.

Wykonanie i cechy techniczne

Rzeźba została wykonana z brązu techniką odlewu woskowego jako forma pusta. Pozwalało to ograniczyć wagę i zużycie metalu, a jednocześnie umożliwiało precyzyjne odwzorowanie detali. Nieznanemu pierwotnemu artyście rzeźby udało się ukazać napięcie ciała gotowe do walki, zaznaczyć bardzo dokładnie mięśnie oraz szczegóły anatomiczne. To wszystko nadało całej rzeźbie bardzo realistyczny efekt.

Wymiary rzeźby: wysokość ok. 78,5 cm, długość ok. 129 cm.