Dziś przybliżymy Państwu historię powstania jednej z najsłynniejszych rzeźb starożytnego Egiptu – Sfinksa z Gizy.

Sfinksy były stworzeniami, które w starożytnym Egipcie pełniły funkcję strażników. Często umieszczano je przy wejściach do grobowców czy świątyń. Samo słowo „sfinks” oznacza „dusicielkę” i miało odnosić się do lwic, które podczas polowania zaciskały zęby na szyi swojej ofiary.

Stworzenie to było powiązane z boginią Sechmet – boginią wojny i chorób, przedstawianą jako kobieta z głową lwicy. Sechmet była opiekunką faraona, ziemskiego wcielenia boga słońca Ra. Kapłani bogini pełnili rolę uzdrowicieli, poszukując lekarstw na choroby panujące w tamtych czasach. Na egipskich rycinach Sechmet ukazywano siedzącą na tronie, z głową lwicy. Na jej głowie spoczywała chusta faraona – nemes, a ponad nią unosił się słoneczny dysk opleciony wężem ureuszem – symbolem boskiej i królewskiej władzy. W ręce trzymała natomiast egipski krzyż życia – anch.

Powstanie Wielkiego Sfinksa

Omawiana rzeźba znajduje się przed piramidami w Gizie, obok piramidy Chefrena. Wykonana została z kamienia wapiennego i ustawiona twarzą zwróconą ku wschodowi. Jej powstanie datuje się na ok. 2550 r. p.n.e., z inicjatywy faraona Chefrena. To właśnie dlatego przyjmuje się, że Sfinks przedstawia twarz tego władcy. Fakt, że posąg znajduje się tuż obok świątyni Chefrena, dodatkowo wzmacnia tę teorię.

Odnowienie w czasach Totmesa IV

W okresie XVIII dynastii (ok. 1550–1295 r. p.n.e.), za panowania Totmesa IV, posąg został odnowiony. Pomiędzy łapami Sfinksa umieszczono wówczas kamienną stelę z aktem dziękczynnym. Według przekazów faraon miał doznać wizji we śnie – odpoczywając w cieniu posągu, zobaczył Sfinksa, który obiecał mu władzę nad Egiptem w zamian za odkopanie i oczyszczenie z piasku monumentalnej rzeźby. Totmes IV, dotrzymując obietnicy, przeprowadził pierwszą znaną konserwację posągu i uzupełnił brakujące elementy.

Alternatywne teorie o powstaniu Sfinksa

Według zwolenników tzw. „zakazanej archeologii” Sfinks miałby być znacznie starszy – nawet sprzed 10 000 r. p.n.e. Oficjalna historia nie potwierdza tej hipotezy, ponieważ brak dowodów na istnienie tak zaawansowanej cywilizacji w tamtym okresie.

Teoria ta opiera się jednak na obserwacjach śladów erozji wodnej widocznych na posągu. Badacze wskazują, że deszczowy klimat, który mógłby spowodować takie uszkodzenia, panował w Egipcie właśnie ok. 10 000 lat p.n.e., a nie w czasach faraonów. Dodatkowo zwolennicy tej koncepcji podkreślają, że w tamtym okresie Sfinks znajdowałby się dokładnie pod konstelacją Lwa. Starożytne cywilizacje przywiązywały ogromną wagę do obserwacji nieba – przykładem może być fakt, że piramidy w Gizie odpowiadają układowi gwiazd w konstelacji Oriona.